In haar keynote over leiderschap in complexe tijden gaat prof. Karen Wouters dieper in op dat wetenschappelijk onderzoek. Niet om een hoop theorieën op organisaties af te vuren, maar om te laten zien waarom traditionele leiderschapsmodellen vandaag niet meer volstaan. En vooral om organisaties een taal en kader aan te reiken zodat ze een type leiderschap kunnen ontwikkelen dat voor hen wél werkt in deze complexe tijden.
De wereld verandert, leiderschap ook
Wie leiderschap vandaag wil begrijpen, moet kijken naar hoe het denken erover geëvolueerd is. Tijdens de industriële revolutie bijvoorbeeld gingen organisaties op zoek naar controle en voorspelbaarheid, en werd leiderschap gekoppeld aan eigenschappen of gedragingen waarmee je direct succes kon boeken. Met de opkomende globalisering en technologische versnelling boden modellen zoals charismatisch of transformationeel leiderschap dan weer belangrijke inzichten.
Maar, zoals prof. Wouters in haar keynote scherpstelt, deze modellen schieten tekort nu organisaties geconfronteerd worden met vraagstukken zonder duidelijke oplossing.
Complexe uitdagingen laten zich niet wegorganiseren
Klimaatverandering, artificiële intelligentie, geopolitieke onzekerheid, enz. vallen immers niet op te lossen door nieuwe procedures, meer controle of het binnenhalen van een externe expert. Nochtans laat onderzoek naar adaptief leiderschap zien dat leiders geneigd zijn om deze uitdagingen wél zo te benaderen. Ze reduceren complexiteit om hanteerbaarheid te creëren.
Begrijpelijk, maar absoluut niet zonder gevaar, zo laat prof. Wouters in haar keynote zien: “Om complexe uitdagingen doeltreffend aan te gaan, moet je de realiteit net complex durven laten zijn en ruimte creëren waarin verschillende perspectieven naast elkaar mogen bestaan.”
Weg met het cliché van de eenzame leider aan de top
Onderzoek toont dan ook steeds meer het belang aan van gedeeld of collectief leiderschap. Dit betekent niet dat hiërarchie verdwijnt, maar dat leiderschap niet langer exclusief bij één rol of functie ligt. Voor organisaties heeft dat belangrijke implicaties.
Prof. Wouters gaat daar in haar keynote dieper op in en laat daarbij geen twijfel bestaan: “Hoe verleidelijk het ook mag zijn om in tijden van onzekerheid terug te grijpen naar autoritair leiderschap: twintig jaar onderzoek bewijst dat organisaties die doordacht omgaan met gedeeld leiderschap betere team- en organisatieprestaties kunnen voorleggen.”
Naar een andere aanpak van leiderschapsontwikkeling
Hoe kan je die hardnekkige reflex binnen je organisatie dan doorbreken? Het antwoord ligt in een andere manier van leiderschapsontwikkeling, één die veel verder gaat dan het trainen van skills. Prof. Wouters: “We moeten mensen helpen om anders te kijken naar zichzelf, naar hun rol en de complexiteit van de wereld waarin ze werken. En dat kan alleen maar als organisaties de moed hebben om uit hun comfortzone te treden.”
In haar keynote reikt prof. Wouters alvast een onderbouwd kader en gedeelde taal aan om die gesprekken te voeren die vandaag nog te vaak uit de weg worden gegaan: gesprekken over complexiteit, over macht en verantwoordelijkheid, over wie leiderschap opneemt en waarom. Haar keynote biedt je niet dé oplossing, maar leert je wel om de juiste vragen te stellen. En precies dat maakt vandaag in onze complexe wereld het verschil.
