In gesprek met Joanna Ioannou, Chief People Officer Continental Europe, Middle East, Africa & India at Swissport
Swissport opereert in een van de meest veeleisende omgevingen denkbaar. De luchtvaart staat nooit stil. Vliegtuigen blijven vertrekken en landen. Veiligheid, kwaliteit en prestaties zijn een must: 24/7, 365 dagen per jaar. Voor Joanna Ioannou, Chief People Officer voor Swissports regio Continentaal Europa, Midden-Oosten, Afrika en India (CEMEAI), is dat een dagelijkse realiteit. Ze werkt al veertien jaar bij het bedrijf en brengt meer dan dertig jaar HR-ervaring mee. Vandaag ondersteunt ze een van Swissports grootste en meest diverse regio’s, verspreid over 24 landen en goed voor meer dan 12.500 medewerkers.
Performantie begint bij mensen
“Onze activiteiten zijn operationeel complex, maar het zijn onze mensen die het verschil maken. Net daarom is leiderschap zo cruciaal,” zegt Joanna. “Onze waarden – ‘Show we care, Win as a team, Do the right thing’ – zijn geen slogans. Het zijn authentieke principes die voelbaar zijn op elk niveau van onze organisatie. Voor Swissport vormen ze het fundament voor duurzame prestaties,” zegt Joanna. “Topprestaties in een context waarin de druk heel hoog ligt, zijn niet vol te houden zonder oprechte aandacht voor de mensen die dit alles mogelijk maken,” voegt ze toe.
Topprestaties in een context waarin de druk heel hoog ligt, zijn niet vol te houden zonder oprechte aandacht voor de mensen die dit alles mogelijk maken
Meer dan cijfers
Wat onderscheidt sterk leiderschap van het louter behalen van doelstellingen? Voor Joanna is het antwoord helder. “In de luchtvaart is de operationele druk permanent. Maar leiderschap mag nooit puur transactioneel worden.” Authenticiteit is daarbij essentieel. “Onze mensen voelen meteen of leiders onze waarden écht naleven of er alleen over praten,” legt Joanna uit. Daarom is transparantie zo belangrijk: niet alleen aangeven wat er moet gebeuren, maar ook waarom. Dat creëert eigenaarschap en betrokkenheid, wat veel verder gaat dan het louter volgen van regels.
In een context waar veiligheid cruciaal is, is er nog een extra dimensie: mensen moeten stevig genoeg in hun schoenen staan om te durven zeggen wat er speelt. “Vertrouwen en empathie zijn basisvoorwaarden. Maar leiders moeten de mensen in hun team ook in staat stellen om zaken in vraag te stellen wanneer iets niet goed aanvoelt.”
Investeren in leiderschapsontwikkeling
Swissport staat bekend om zijn operationele performantie. Veiligheid, kwaliteit en efficiëntie zitten diep verankerd in het DNA van het bedrijf. Maar naarmate de organisatie groeide in schaal en complexiteit, zagen Joanna en haar collega’s een kloof ontstaan. “Veel leiders manageden onze dagelijkse activiteiten uitstekend,” zegt Joanna. “Maar dat is niet voldoende als ze niet klaar zijn om het bedrijf van morgen te leiden.”
De uitdaging lag niet in technische competenties, maar eerder in mindset. Swissport had nood aan leiders die over de volledige waardeketen heen konden denken, die operationele beslissingen konden koppelen aan strategische en financiële impact, die verandering konden anticiperen in plaats van erop te reageren, en die sturing konden geven vanuit een organisatiebreed perspectief. “Traditionele opleidingen versterken vooral uitvoering,” zegt Joanna. “Wij hadden iets nodig dat de manier waarop leiders denken fundamenteel hertekent.”
Swissport had nood aan leiders die over de volledige waardeketen heen konden denken, die operationele beslissingen konden koppelen aan strategische en financiële impact, die verandering konden anticiperen in plaats van erop te reageren, en die sturing konden geven vanuit een organisatiebreed perspectief
Die ambitie werd breed gedragen binnen de regio bij Swissport. Zoals CEMEAI Chief Executive Officer/Global Cargo Chair Dirk Goovaerts benadrukt, zijn topprestaties enkel mogelijk wanneer leiderschapsteams verder kijken dan hun dagelijkse verantwoordelijkheden en hun blik verruimen.
Voor Dirk ligt de kracht van het opleidingsprogramma van Swissport bij Antwerp Management School niet alleen in de ambitie, maar ook in de manier waarop het tot stand kwam. “We hebben het programma echt samen opgebouwd,” zegt hij. “Daardoor blijft het relevant en sluit het nauw aan bij wat wij met onze mensen willen bereiken.”
Zijn ultieme maatstaf voor succes: het klaarstomen van de volgende generatie leiders. Voor Joanna was die nauwe afstemming tussen HR en leiderschapsontwikkeling cruciaal om het initiatief betekenisvol én duurzaam te maken.
Geloofwaardig. Relevant. Cocreatief.
Voor Swissport was de keuze voor een managementschool bewust. “We wilde een programma dat de lat hoger legde en een sterk signaal gaf dat we sterk in leiderschap investeren. De drievoudige accreditatie van Antwerp Management School zorgde voor geloofwaardigheid,” legt Joanna uit.
Verder was relevantie een belangrijk criterium. In een sterk gereguleerde en complexe sector als de luchtvaart kan leiderschapsontwikkeling niet generiek zijn. “De faculteit bracht sectorspecifieke expertise. Deelnemers leerden van docenten die hun taal spraken, hun omgeving begrepen en hen vanaf dag één konden uitdagen met relevante, sectorspecifieke inzichten,” aldus Joanna.
Daarnaast was cocreatie cruciaal. Vanaf het begin investeerde AMS tijd en energie om de operationele context, uitdagingen en cultuur van Swissport grondig te begrijpen. Het programma werd vormgegeven in overleg met Swissports CEO, COO en regionale leiderschapsteams.
Deelnemers leerden van docenten die hun taal spraken, hun omgeving begrepen en hen vanaf dag één konden uitdagen met relevante, sectorspecifieke inzichten
“Het resultaat was een modulaire en wendbare opzet waarin strategische en leiderschapsthema’s centraal stonden, afgestemd op de verschillende achtergronden van de deelnemers,” voegt Joanna toe. “Regelmatige opvolging met AMS zorgde ervoor dat de inhoud altijd relevant bleef en rekening hield met recente veranderingen in de sector. Dat werd vooral heel duidelijk in de herstelperiode na de coronapandemie en de digitale transformatie die we doormaken,” zegt ze.
Uit de comfortzone stappen
Zoals bij veel organisaties waren er aanvankelijk ook twijfels en vragen. Tijd vrijmaken in een operationele context die 24/7 draait, is geen evidentie. En hoe combineer je academische diepgang met praktische toepasbaarheid?
“We hebben deze bezorgheden aangepakt door samen een programma te ontwikkelen rond echte Swissport-uitdagingen, met de steun van ons senior management. Bovendien konden deelnemers wat ze leerden meteen in de praktijk toepassen,” verduidelijkt Joanna.
De impact spreekt voor zichzelf. “Deelnemers werden uitgedaagd: door in aanraking te komen met strategische en financiële vraagstukken waar ze weinig of geen ervaring mee hadden, door diepgaande zelfreflectie en door andere deelnemers die de manier waarop ze werkten in vraag durfden stellen. Dat we de deelnemers uitdaagden om uit hun comfortzone te stappen, is cruciaal om leiderschapsontwikkeling echt mogelijk te maken.”
Terug naar de dagelijkse praktijk
De feedback van deelnemers was uitermate positief. “Ze voelden zich beter in staat om te delegeren, hun teams te ontwikkelen en evenwichtiger beslissingen te nemen onder druk,” merkt Joanna op.
Voor Finance Director Netherlands Koen Hartsink was het programma effectief een combinatie van bedrijfsstrategie en leiderschapsvaardigheden. Wat er voor hem het meest uitsprong, was de diversiteit aan perspectieven in de groep: “Het multiculturele element en het ontmoeten van collega’s met verschillende achtergronden en functies waren de grootste meerwaarden.” Koen merkte zelf hoe zijn leiderschap in de dagelijkse praktijk veranderde: van steeds zelf de handen uit de mouwen steken naar vertrouwen op zijn team en hen in staat stellen resultaten te leveren.
Edwin Musungu, Head of Cargo Kenya en Business Development Manager voor East & Southern Africa, benadrukt een andere dimensie die aansluit bij Joanna’s focus op mindset: zelfreflectie. “Kijken naar hoe je dingen doet en hoe dat je leiderschap beïnvloedt, was voor mij een belangrijke takeaway. Jezelf ontwikkelen als leider verandert de manier waarop je anderen leidt.”
Voor Joanna zijn reacties zoals die van Koen en Edwin krachtige signalen dat het programma zijn doel bereikt. Ze wijst ook op een ander belangrijk successignaal: ambassadeurschap. “Deelnemers gaven niet alleen positieve feedback in formele evaluaties. Ze keerden terug naar hun teams en collega’s en spraken met oprecht enthousiasme over het programma. Dat enthousiasme creëerde momentum en een sterk mond-tot-mond-effect.” De netwerken die over grenzen en functies heen werden gevormd, blijven de samenwerkingen in de volledige regio versterken.
Zichtbare resultaten, meetbare impact
Het programma loopt nog steeds, maar intussen ziet Swissport al duidelijke verschuivingen in hoe leiders communiceren, beslissen en samenwerken. “Leiders werken strategischer, delegeren effectiever en ontwikkelen hun teams doelgerichter,” benadrukt Joanna.
Maar impact moet ook meetbaar zijn bij Swissport. Joanna: “Daarvoor combineren we kwalitatieve en kwantitatieve indicatoren: feedback van deelnemers, observaties van stakeholders, talentontwikkeling en retentie.”
Ook de carrière-impact is duidelijk. “Verschillende alumni groeiden door naar Managing Director-rollen, wat wijst op versnelde leiderschapsrijpheid,” voegt ze toe. Ook de retentie van medewerkers ging erop voortuit, en ten slotte volgde de performantie van het bedrijf. “Sinds de lancering van het programma heeft Swissport in de CEMEAI regio steeds boven target gepresteerd.”
Leadership footprint
Maar wat is leiderschap en impact nu eigenlijk? Joanna: “Het draait om wat blijft wanneer je er als leider niet meer bent: het gedrag, de beslissingen, de cultuur die allemaal doorwerken lang na je vertrek.”
De voetafdruk die je wil achterlaten draait om wat blijft wanneer je er als leider niet meer bent: het gedrag, de beslissingen, de cultuur die allemaal doorwerken lang na je vertrek
Vanuit dat perspectief gaat het Swissport-programma bij AMS niet over individuele prestaties. Het gaat over wat leiders op gang brengen. Het doel is duidelijk: een footprint nalaten die strategisch, mensgericht en verantwoordelijk is, op persoonlijk, organisatorisch en maatschappelijk vlak.
“Wanneer leiders hun teams op deze manier ontwikkelen, wordt leiderschap zelfversterkend, waarbij elke generatie de volgende creëert,” legt Joanna uit. En zo bouwen organisaties duurzaam en toekomstgericht leiderschap op.
Open blik
De baseline van AMS, “Opening minds to impact the world”, sluit perfect aan bij Swissports leiderschapsambitie. In Joanna’s woorden: “Traditionele programma’s in operaties, financiën of het juridische richten zich op gekende problemen met bestaande oplossingen. Onze uitdaging was anders.” Swissport had leiders nodig die uit silo’s konden stappen en anders konden denken.
Joanna heeft die verschuiving van dichtbij kunnen volgen. “Ik heb deelnemers zien evolueren van puur operationeel denken naar zelfverzekerd participeren aan strategische discussies en het aanpakken van complexe problemen zonder een vooraf bepaald draaiboek.” In de snel veranderende context van de luchtvaart is dat belangrijker dan welke tools dan ook. “Technieken kun je aanleren, maar leiders leren denken creëert blijvende impact, zelfs voor uitdagingen die we vandaag nog niet kunnen voorspellen.”
Voor HR-professionals
Als we Joanna vragen wat ze zou zeggen tegen andere HR-professionals die een opleidingsprogramma via AMS overwegen, is Joanna’s antwoord duidelijk: “Zorg dat je helder hebt welke transformatie je wilt realiseren. Als het je uitdaging is om leiders te laten evolueren van operationele excellentie naar strategisch denken, dan is AMS een uitstekende partner.”
Voor Swissport heeft het traject de verwachtingen overtroffen: sterkere retentie, versnelde vooruitgang en een duidelijk signaal dat Swissport écht investeert in zijn mensen.
Wil je meer leadership footprint verhalen lezen? Dat kan hier.
